Öğretim İlke ve Yöntemleri (ÖYT) dersinin en temel yapı taşlarına, yani Öğretim Stratejilerine gelmiş bulunuyoruz. Bu ünite, KPSS'de her yıl istisnasız 3 veya 4 soru getiren, konunun "iskeleti" sayılan bölümdür.
Ausubel, Bruner ve Dewey gibi dev isimlerin kuramsal temellerini attığı bu üç stratejiyi (Sunuş, Buluş, Araştırma) birbirinden ayıran çok ince çizgiler vardır.
KPSS 2026 Eğitim Bilimleri Konu Anlatımı - ÖYT 2: Öğretim Stratejileri
Öğretim stratejileri, öğretmenin hedefe ulaşmak için seçtiği "en genel yol"dur. Sınıfın kalabalığına, konunun zorluğuna ve öğrenci seviyesine göre bu üç yoldan biri seçilir.
1. BÖLÜM: Sunuş Yoluyla Öğretim (Anlamlı Öğrenme - Ausubel)
Bu strateji, bilginin öğretmen tarafından organize edilip hazır bir şekilde öğrenciye sunulmasıdır.
Temel Felsefesi: Öğretmen merkezlidir ancak öğrenci pasif değildir (anlamlandırma sürecine katılır).
Ne Zaman Kullanılır? Konu çok yeni ve zorsa, süre kısıtlıysa ve grup çok kalabalıksa idealdir.
Önemli Kavram: Organize Ediciler (Ön Organize Ediciler): Dersin başında verilen şemalar, kavram haritaları veya genel özetlerdir. Yeni bilgi ile eski bilgi arasında köprü kurar.
Süreç: Tümdengelim (Genelden özele) yöntemi izlenir. Önce genel ilke verilir, sonra örneklerle pekiştirilir.
2. BÖLÜM: Buluş Yoluyla Öğretim (Örneklerle Öğrenme - Bruner)
Öğretmenin rehberlik ettiği, öğrencinin ise bilgiye örnekleri inceleyerek ulaştığı stratejidir.
Temel Felsefesi: Öğrenci merkezlidir. Öğrenci bir bilim insanı gibi çalışır ve genel ilkeye (kurala) kendi ulaşır.
Süreç: Tümevarım (Özelden genele) yöntemi izlenir. Örnekler $\rightarrow$ Zıt örnekler $\rightarrow$ Karşılaştırma $\rightarrow$ İlkeye ulaşma.
Duyuşsal Etki: Öğrenci "keşfetme" hazzı yaşadığı için motivasyonu çok yüksektir.
3. BÖLÜM: Araştırma-İnceleme Yoluyla Öğretim (John Dewey)
Öğrencinin gerçek hayat problemlerini çözmek için bilimsel yöntemleri kullandığı en üst düzey stratejidir.
Temel Felsefesi: Tamamen öğrenci merkezlidir. Sadece sınıf içinde değil, laboratuvar veya saha çalışmasıyla yürütülür.
Ne Zaman Kullanılır? Üst düzey zihinsel becerilerin (uygulama, analiz, sentez) kazandırılmasında kullanılır.
Bilimsel Basamaklar: Problemi hissetme $\rightarrow$ Tanımlama $\rightarrow$ Hipotez kurma $\rightarrow$ Veri toplama $\rightarrow$ Test etme $\rightarrow$ Sonuca ulaşma.
4. BÖLÜM: Stratejilerin Karşılaştırmalı Analizi (KPSS Tablosu)
| Özellik | Sunuş (Ausubel) | Buluş (Bruner) | Araştırma (Dewey) |
| Öğrenme Yolu | Tümdengelim (G $\rightarrow$ Ö) | Tümevarım (Ö $\rightarrow$ G) | Bilimsel Yöntem |
| Merkez | Öğretmen (Ağırlıklı) | Öğrenci + Öğretmen | Öğrenci |
| Hedef Düzeyi | Bilgi - Kavrama | Kavrama - Analiz | Analiz - Sentez - Değerlendirme |
| İçerik | Hazır verilir. | Öğrenciye buldurulur. | Problem çözülür. |
5. BÖLÜM: KPSS Vaka Analizi (Hangi Strateji?)
Vaka 1: Öğretmen sınıfa "Sizce canlıları nasıl sınıflandırabiliriz?" diye sorar. Ardından kedi, kuş ve yılan resimlerini gösterir. Öğrencilerin bu hayvanların hareket ve deri yapılarını karşılaştırmasını sağlar. Sonunda öğrenciler "Memeliler, Kuşlar ve Sürüngenler" ayrımına kendileri varır.
Analiz: Öğretmen örneklerden yola çıkarak kuralı öğrenciye buldurmuştur. Cevap: Buluş Yolu.
Vaka 2: Coğrafya öğretmeni, "Türkiye'nin iklimini etkileyen faktörler" konusuna başlarken önce büyük bir kavram haritası açar, genel başlıkları anlatır ve ardından her bölge için detaylı açıklamalara geçer.
Analiz: Önce genel (kavram haritası), sonra özel (detaylar) verildiği için cevap: Sunuş Yolu.
Yorumlar
Yorum Gönder