Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi'nden sonra Eğitim Bilimleri setinin üçüncü ve en kapsamlı dersi olan Öğretim İlke ve Yöntemleri (ÖYT) ile devam ediyoruz.
ÖYT, KPSS Eğitim Bilimleri testinde yaklaşık 20-21 soru ile en çok soru getiren derstir. Bu ders, "Bir öğretmen sınıfta konuyu en iyi nasıl işler?" sorusuna yanıt arar. İlk konumuz, sınavın temelini oluşturan Öğretim İlkeleri.
KPSS 2026 Eğitim Bilimleri Konu Anlatımı - ÖYT 1: Öğretim İlkeleri
Öğretim ilkeleri, bir öğretmenin dersi planlarken ve uygularken uyması gereken evrensel kurallardır. Sorular genellikle "Öğretmen bu uygulamasıyla hangi ilkeyi temel almıştır?" şeklinde gelir.
1. BÖLÜM: Temel Öğretim İlkeleri
1.1. Çocuğa (Öğrenciye) Görelik
Eğitimin merkezinde öğrenci vardır. Ders işlenirken öğrencinin yaşı, ilgi, ihtiyaç, yetenek ve hazırbulunuşluk düzeyine uygun hareket edilmelidir. Bireysel farklar dikkate alınır.
1.2. Yakından Uzağa
Konular anlatılırken örnekler önce çocuğun yakın çevresinden (mahalleden, şehirden), sonra uzak çevreden (başka ülkelerden) seçilmelidir. Ayrıca zaman olarak da yakından (bugünden) uzağa (geçmişe) gidilir.
1.3. Bilinenden Bilinmeyene
Yeni bir bilgi verilirken öğrencinin eski bilgileriyle bağ kurulmalıdır. Önce bildiği şey hatırlatılır, sonra üzerine yeni bilgi eklenir. (Örn: Çarpma işlemini anlatırken toplama işleminden yola çıkmak).
1.4. Somuttan Soyuta
Özellikle ilkokul kademesinde çocuklar soyut kavramları anlamakta zorlanır. Bu yüzden önce materyallerle, nesnelerle (somut) gösterilmeli, sonra kavramsal (soyut) açıklama yapılmalıdır.
1.5. Ekonomiklik (Tasarruf)
Dersin en az zaman, en az emek ve en az maliyetle en yüksek verimi alacak şekilde planlanmasıdır. (Örn: Bir materyalin birden fazla derste kullanılması).
1.6. Hayatilik (Yaşama Yakınlık)
Okulda öğrenilen bilginin günlük hayatta bir karşılığı olmalıdır. Eğer çocuk öğrendiği bir şeyi dışarıda kullanabiliyorsa, o ders "hayatidir".
1.7. Yaparak Yaşarak Öğrenme (Aktivite)
En kalıcı öğrenme yoludur. Öğrencinin bizzat sürecin içinde olması, denemesi ve uygulamasıdır. Öğretmen sadece rehberdir.
1.8. Açıklıklık (Ayanilik)
İki yönü vardır:
Dilin Açıklığı: Öğretmenin kullandığı dilin net ve anlaşılır olması.
Materyal Kullanımı: Konunun öğrencinin mümkün olduğunca çok duyu organına hitap edecek şekilde (görsel, işitsel) sunulması.
2. BÖLÜM: Diğer Önemli İlkeler
Bütünlük: Çocuğun sadece bilişsel değil; duyuşsal ve devinişsel (psikomotor) olarak bir bütün halinde geliştirilmesidir.
Güncellik (Aktüalite): Ders konularının dünyadaki ve ülkedeki güncel olaylarla ilişkilendirilmesidir. (Örn: Coğrafya dersinde o gün olan bir depremi konuşmak).
Anlamlılık: Öğrencinin konuyu neden öğrendiğini bilmesi ve öğrenmeye güdülenmesidir.
3. BÖLÜM: KPSS Vaka Analizi ve Stratejik İpuçları
Vaka 1: Bir fen bilimleri öğretmeni, "Isı ve Sıcaklık" konusunu anlatırken öğrencilere önce evlerindeki kaloriferlerin neden odanın üst kısmında değil de alt kısmında olduğunu sormuştur. Analiz: Öğretmen, konuyu öğrencinin yakın çevresindeki bir örnekle başlattığı için Yakından Uzağa; günlük hayatla bağ kurduğu için Hayatilik ilkelerini kullanmıştır.
Vaka 2: Bir matematik öğretmeni, öğrencilerine sayıları öğretirken önce fasulye tanelerini kullandırıp saydırmış, daha sonra rakamları tahtaya yazmıştır. Analiz: Önce materyal (nesne), sonra sembol kullanıldığı için cevap Somuttan Soyuta ilkesidir.
Yorumlar
Yorum Gönder