Öğrenme Psikolojisi'nin final niteliğindeki, tüm kuramları kapsayan ve "öğrenmeyi ne hızlandırır, ne yavaşlatır?" sorusuna odaklanan ünitesine geldik: Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler ve Transfer.

Bu ünite, KPSS'de özellikle "Öğrenme Yöntemiyle İlgili Faktörler" ve "Transfer" (Aktarma) başlıklarından her yıl 1-2 soru getirmektedir. Bu dersle birlikte Öğrenme Psikolojisi genel tekrarını tamamlamış olacağız.

---

KPSS 2026 Eğitim Bilimleri Konu Anlatımı - Öğrenme Psikolojisi 6: Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler ve Transfer

Öğrenmeyi etkileyen faktörler üç ana grupta toplanır: Öğrenenden, Öğrenme Malzemesinden ve Öğrenme Yönteminden kaynaklananlar.

---

1. BÖLÜM: Öğrenenden Kaynaklanan Faktörler

1. Olgunlaşma: Yaş ve biyolojik gelişimin, bir işi yapabilecek düzeye gelmesidir. (Olgunlaşma yoksa öğrenme gerçekleşmez).

2. Hazırbulunuşluk: Olgunlaşmaya ek olarak; ön bilgiler, ilgi, tutum ve sağlığı kapsar.

3. Güdülenme (Motivasyon): İhtiyaçların davranışı harekete geçirmesidir.

   • İçsel Güdülenme: Merak, ilgi, başarma duygusu.

   • Dışsal Güdülenme: Not, ödül, cezadan kaçma.

4. Kaygı: Orta düzeyde kaygı öğrenme için idealdir. Hiç olmaması veya çok yüksek olması öğrenmeyi engeller.

5. Dikkat: Bilincin belli bir noktada toplanmasıdır. Dikkat yoksa giriş (input) yoktur.

---

2. BÖLÜM: Öğrenme Malzemesiyle İlgili Faktörler

1. Algısal Ayırt Edilebilirlik: Etrafındakilerden farklı olan uyarıcı daha kolay öğrenilir. (Örn: Siyah yazıların arasındaki kırmızı kelime).

2. Anlamsal Çağrışım: Kelimenin zihinde başka hangi kavramları tetiklediği.

3. Kavramsal Gruplandırma: Bilginin şemalar ve hiyerarşik tablolar halinde sunulması.

---

3. BÖLÜM: Öğrenme Yöntemiyle İlgili Faktörler (Soru Potansiyeli Yüksek)

1. Konunun Yapısı:

   • Parçalara Bölerek: Zor ve uzun konularda etkilidir.

   • Bütün Halinde: Kısa ve anlamlı bütünlüğü olan konularda etkilidir.

2. Zamanın Ayarlanması:

   • Aralıklı Çalışma: Konuyu zamana yayarak, dinlenerek çalışma. (Kalıcı öğrenme sağlar).

   • Toplu Çalışma: Sınav sabahı yapılan "geceleme" çalışmasıdır. (Kısa sürede hatırlatır ama çabuk unutulur).

3. Geri Bildirim (Dönüt): Öğrencinin sonucu hemen öğrenmesi hataların yerleşmesini engeller.

4. Etkin Katılım: Öğrenci sürece ne kadar çok duyu organıyla dahil olursa öğrenme o kadar güçlü olur.

---

4. BÖLÜM: Transfer (Aktarma) ve Ket Vurma Ayrımı

Adayların en çok karıştırdığı bölümdür. Dikkatle inceleyelim:

4.1. Olumlu Transfer (Pozitif Aktarma)

Önceki öğrenilenlerin yeni bir şeyi öğrenmeyi kolaylaştırmasıdır.

• Örnek: Bisiklet sürmeyi bilen birinin motosikleti daha kolay öğrenmesi.

• Örnek: F klavye bilen birinin Q klavyeyi (parmak kasları alıştığı için) hızlı kavraması.

4.2. Olumsuz Transfer (Negatif Aktarma)

Önceki öğrenilenlerin yeni bir şeyi öğrenmeyi zorlaştırmasıdır. (Bu bir "öğrenme" sorunudur).

• Örnek: İki parmak daktilo yazmaya alışan birinin, on parmak kursunda zorlanması.

• Örnek: Araba direksiyonu solda olan birinin, trafiğin soldan aktığı bir ülkede sağdan direksiyonlu araba kullanırken zorlanması.

---

5. BÖLÜM: KPSS Kritik Ayrım: Transfer mi? Ket Vurma mı?

Bu iki kavram birbirine çok benzer ama soru köküne göre cevap değişir:

• Eğer soru "Öğrenme zorluğundan" bahsediyorsa cevap TRANSFERdir.

• Eğer soru "Unutmadan/Hatırlama zorluğundan" bahsediyorsa cevap KET VURMAdır.

Durum	Eski Bilgi Yeniye Engel Olursa	Yeni Bilgi Eskiye Engel Olursa
Öğrenme Süreci	Olumsuz Transfer	(Yeni öğrenme her zaman gerçekleşir)
Hatırlama Süreci	İleriye Ket Vurma	Geriye Ket Vurma

---

6. BÖLÜM: KPSS Vaka Analizi

Soru: Almanca bilen bir öğrenci, İngilizce öğrenmeye başladığında kelimeleri sürekli Almanca telaffuz etme eğilimi göstermiş ve bu yüzden İngilizceyi öğrenmekte çok güçlük çekmiştir. Bu durum hangisiyle açıklanır?

Analiz: Soru "hatırlayamama" değil, "öğrenmekte güçlük çekme" (öğrenme süreci) üzerine kurulu. Eski dil (Almanca) yeni dili (İngilizce) zorlaştırdığı için cevap Olumsuz Transferdir.