KPSS 2026 Eğitim Bilimleri Konu Anlatımı - Ölçme 2: Amacına Göre Değerlendirme Türleri

tarih:

 

KPSS 2026 Eğitim Bilimleri Konu Anlatımı - Ölçme 2: Amacına Göre Değerlendirme Türleri

Sürecin başında mı, ortasında mı yoksa sonunda mı yapıldığına bakarak değerlendirmeyi üç ana başlığa ayırıyoruz:

1. Tanıma ve Yerleştirme Odaklı Değerlendirme (Diagnostik)

  • Ne Zaman Yapılır? Eğitimin en başında.

  • Amacı: Öğrencilerin ön bilgilerini, yeteneklerini veya ilgi alanlarını belirleyerek onları uygun sınıfa, kurstaki seviyeye yerleştirmek ya da hazırbulunuşluklarını ölçmek.

  • Örnekler: * Yabancı dil muafiyet sınavları.

    • Dershanelerin seviye belirleme sınavları (SBS).

    • Okula yeni başlayan çocuklara yapılan hazırbulunuşluk testleri.

  • Kritik Not: Buradaki amaç öğrenciye not vermek değil, onu "tanımak"tır.

2. Biçimlendirme ve Yetiştirme Odaklı Değerlendirme (Formatif)

  • Ne Zaman Yapılır? Eğitim süreci devam ederken (ünite veya konu sonlarında).

  • Amacı: Öğrenme eksikliklerini ve kavram yanılgılarını tespit etmek. "Öğrenciler konuyu ne kadar anladı, nerede takıldı?" sorusuna yanıt arar.

  • Örnekler: * Ünite sonu testleri (Yaprak testler).

    • Kazanım kavrama testleri.

    • Bloom'un "Tam Öğrenme" modelindeki izleme testleri.

  • Kritik Not: Bu aşamada verilen puanlar genellikle "not" (geçti/kaldı) olarak kullanılmaz; sadece dönüt-düzeltme amacıyla kullanılır.

3. Değer Biçme Odaklı Değerlendirme (Summatif)

  • Ne Zaman Yapılır? Eğitimin sonunda (dönem sonu, yıl sonu veya okul sonu).

  • Amacı: Öğrencinin hedef davranışlara ulaşıp ulaşmadığına bakarak bir başarı kararı vermek.

  • Örnekler: * Vize ve final sınavları.

    • KPSS, YKS, LGS gibi seçme sınavları.

    • Diploma notunu belirleyen sınavlar.

  • Kritik Not: Bu değerlendirme sonucunda "geçti-kaldı", "atandı-atanamadı" gibi kesin yargılara varılır.

4. Karşılaştırma Tablosu (KPSS Stratejisi)

Değerlendirme TürüZamanıTemel SoruNot Verilir mi?
Tanıma (Diagnostik)Süreç BaşıHazır mı?Hayır (Yerleştirme)
Biçimlendirme (Formatif)Süreç OrtasıEksik var mı?Hayır (Yetiştirme)
Değer Biçme (Summatif)Süreç SonuBaşardı mı?Evet (Karar)

5. ÖSYM Tarzı Vaka Analizi

Vaka: Bir tarih öğretmeni, "Kurtuluş Savaşı" ünitesini bitirdikten sonra öğrencilere 10 soruluk bir kısa sınav (quiz) uygulamıştır. Sınav sonucunda bazı öğrencilerin "Kongreler" konusunu tam anlamadığını fark ederek o konuyu tekrar anlatmıştır.

Analiz: Sınav ünite sonunda yapılmış ve amacı "eksiklikleri tespit edip gidermek" olduğu için bu bir Biçimlendirme ve Yetiştirme (Formatif) değerlendirmedir.

Yorumlar

Yorum Gönder